| |
21 ARALIK
DÜNYA
KOOPERATİFÇİLİK GÜNÜ
21 Aralık Dünya
Kooperatifçilik Günü’nü, iktidar ve muhalefetin kooperatifleri unuttuğu bir
dönemde kutluyoruz. Ne programlarında ne de dillerinde “Kooperatif” ve
“Kooperatifçilik” sözcükleri var.
İktidar ve
muhalefet konut üretiminde başarıları kanıtlanmış kooperatifleri görmezlikten gelirse, 1,5 milyon
konut üretme vaadi havada kalmaya mahkum olacaktır.
Dilerim,
Başbakan “Kooperatif” sözcüğünü AB’den bir baskı gelince diline almaz.
21 Aralık
Dünya Kooperatifçilik Günü’nde, kooperatifleri unutanlara, kooperatifler
olmadan, yoksulluğu aşmanın, gelir dağılımında adaleti sağlamanın, konut
üretmenin ve sağlıklı kentler kurmanın mümkün olmadığını hatırlatıyor ve
gelişmiş ülkelerin kooperatifçilikten nasıl yararlandıklarını araştırıp
görmelerini öneriyoruz. Dünyanın gelişmiş ülkelerine baktığımız da Dünya
yiyecek üretiminin 1/3’ü kooperatifler tarafından üretildiğini görürüz.
İspanya ve İtalya yiyecek üretiminin % 50’sini, Hollanda ise % 83’ünü
kooperatifler aracılığı ile yapıyor. İspanya’da sanayi kooperatifleri
başarılı çalışmalar sergiliyor. Amerika’da kırsal kesimde elektrik
dağıtımının % 90’ı kooperatifler eliyle yapılıyor. Gelişen ülkelerin
tümü kooperatifçilikten yararlanırken, hükümetin programında ve gündeminde
kooperatifçiliğin adı bile yok. Hükümet bu ülkede 50.000’den fazla
kooperatif olduğunu ve bu kooperatiflere 8,5 milyon insanın ortak olduğunu
sanırım ya bilmiyor ya da bilmezlikten geliyor.
21 Aralık
1844 tarihinde, Dünya Kooperatifçilik hareketine öncülük eden ilk tüketim
kooperatifinin İngiltere’de 28 dokuma işçisince kuruluşundan bu yana 159 yıl
geçmiştir. Kooperatifçiliği etkili bir araç olarak gören ve kullanan
ülkelerde kooperatifçilik o denli gelişmiştir ki, bugün Uluslararası
Kooperatifler Birliği (ICA) yaklaşık 90 ülkede, 207 ulusal, 9 uluslararası
örgütü, 700 milyona yakın insanı çatısı altında toplayan en güçlü sivil
toplum örgütü durumuna gelmiştir.
21 Aralık
Dünya Kooperatifçilik Günü’nde Atatürk’ü saygıyla anarak, kooperatifçiliğe
yaptığı büyük katkıları da anımsamalıyız. Atatürk’ün kooperatifçilikle
ilgisi, Cumhuriyetin kuruluşundan önceye rastlamaktadır. Nitekim 1920’de
TBMM’ne sunulan Kooperatif Şirketler Kanunu Tasarısı’nda Meclis Başkanı
olarak M.Kemal’in de imzası vardır. 1925 yılında Atatürk’ün Tüketim
Kooperatifçiliği ile özel olarak ilgilendiği 24 Mart 1925 tarih, 586 sayılı
yasa ile Ankara’daki memurlara maaşlarının yarısı kadar ikramiye verilmesi,
bunun da Ankara Memurlar Tüketim Kooperatifi’ne anapara olarak yatırılması
uygun görülmüştür. 1929’da Zirai Kredi Kooperatifleri Kanunu çıkarılmıştır.
1931 yılında Türk Kooperatifçilik Cemiyeti kurulmuştur. 1935 yılında Tarım
Kredi ve Tarım Satış Kooperatifleri yasaları çıkarılmıştır. 1936 yılında
Atatürk’ün bir numaralı ortağı olduğu Tekir Tarım Kredi Kooperatifi
kurulmuştur. Kooperatifçiliğe yönelik her girişim Atatürk’ün önderliğinde
Atatürk’ün direktifiyle başlatılmıştır. Atatürk’ten sonra hiç bir kamu
yöneticisi kooperatifçiliğe Atatürk kadar sahip çıkmamıştır. Kırsal ve
kentsel alanda çekilen sıkıntıların bir nedeni de kooperatifçiliğe
yeterli
desteğin sağlanmamasıdır. Ancak hiçbir dönemde kooperatifçilik şimdi olduğu
gibi, tümden unutulmamış, göz ardı edilmemiştir. Atatürk’ün yaşadığı
yıllarda kooperatifçilik Altın Dönemi’ni yaşamıştır. Atatürk’ün zamansız
ölümünden sonra gümüş ve bronz dönemleri hızla geçmiş, kooperatifçilik
destekleneceği yerde kösteklenmiştir. Şimdi üzülerek belirtmeliyim ki,
kooperatifçiliğe teneke dönemi yaşatılmaktadır. Bugün kooperatiflerin tümü,
kırsal ve kentsel kesimde ayakta kalma mücadelesi vermektedir. Var olduğu
söylenen bir çok kooperatif de, ismen var cismen yok gibidir.
Mustafa Pala
Önceki Yazılara Dön...
Ana sayfaya dön...
|
|
