| |
21 ARALIK
DÜNYA KOOPERATİFLER GÜNÜ
21 Aralık Dünya
Kooperatifçilik Günü’nü, kooperatifleri unutan, 64 sayfalık Hükümet
Programı’nda “Kooperatif” ve “Kooperatifçilik” sözcüklerine yer vermeyen bir
hükümet döneminde kutluyoruz.
Hükümet,
konut üretiminde
başarıları kanıtlanmış kooperatifleri görmezlikten gelirse, 1,5 milyon konut
üretme vaadi havada kalmaya mahkum olacaktır.
21 Aralık Dünya Kooperatifçilik Günü’nde, kooperatifleri unutanlara,
kooperatifler olmadan, yoksulluğu aşmanın, gelir dağılımında adaleti
sağlamanın, konut üretmenin ve sağlıklı kentler kurmanın mümkün olmadığını
hatırlatıyor ve gelişmiş ülkelerin kooperatifçilikten nasıl
yararlandıklarını araştırıp görmelerini öneriyoruz. Dünyanın gelişmiş
ülkelerine baktığımız da Dünya yiyecek üretiminin 1/3’ü kooperatifler
tarafından üretildiğini görürüz. İspanya ve İtalya yiyecek üretiminin %
50’sini, Hollanda ise % 83’ünü kooperatifler aracılığı ile yapıyor.
İspanya’da sanayi kooperatifleri başarılı çalışmalar sergiliyor. Amerika’da
kırsal kesimde elektrik dağıtımının % 90’ı kooperatifler eliyle yapılıyor.
Gelişen ülkelerin tümü kooperatifçilikten yararlanırken, yeni hükümetin
programında ve gündeminde kooperatifçiliğin adı bile yok. Yeni hükümet bu
ülkede 50.000’den fazla kooperatif olduğunu ve bu kooperatiflere 8,5 milyon
insanın ortak olduğunu sanırım ya bilmiyor ya da bilmezlikten geliyor.
21 Aralık 1844
tarihinde, Dünya Kooperatifçilik hareketine öncülük eden ilk tüketim
kooperatifinin İngiltere’de 28 dokuma işçisince kuruluşundan bu yana 158 yıl
geçmiştir. Kooperatifçiliği etkili bir araç olarak gören ve kullanan
ülkelerde kooperatifçilik o denli gelişmiştir ki, bugün Uluslararası
Kooperatifler Birliği (ICA) yaklaşık 90 ülkede, 207 ulusal, 9 uluslararası
örgütü, 700 milyona yakın insanı çatısı altında toplayan en güçlü sivil
toplum örgütü durumuna gelmiştir.
21 Aralık Dünya
Kooperatifçilik Günü’nde Atatürk’ü saygıyla anarak, kooperatifçiliğe yaptığı
büyük katkıları da anımsamalıyız. Atatürk’ün kooperatifçilikle ilgisi,
Cumhuriyetin kuruluşundan önceye rastlamaktadır. Nitekim 1920’de TBMM’ne
sunulan Kooperatif Şirketler Kanunu Tasarısı’nda Meclis Başkanı olarak
M.Kemal’in de imzası vardır. 1925 yılında Atatürk’ün Tüketim
Kooperatifçiliği ile özel olarak ilgilendiği 24 Mart 1925 tarih, 586 sayılı
yasa ile Ankara’daki memurlara maaşlarının yarısı kadar ikramiye verilmesi,
bunun da Ankara Memurlar Tüketim Kooperatifi’ne anapara olarak yatırılması
uygun görülmüştür. 1929’da Zirai Kredi Kooperatifleri Kanunu çıkarılmıştır.
1931 yılında Türk Kooperatifçilik Cemiyeti kurulmuştur. 1935 yılında Tarım
Kredi ve Tarım Satış Kooperatifleri yasaları çıkarılmıştır. 1936 yılında
Atatürk’ün bir numaralı ortağı olduğu Tekir Tarım Kredi Kooperatifi
kurulmuştur. Kooperatifçiliğe yönelik her girişim Atatürk’ün önderliğinde
Atatürk’ün direktifiyle başlatılmıştır. Atatürk’ten sonra hiç bir kamu
yöneticisi kooperatifçiliğe Atatürk kadar sahip çıkmamıştır. Kırsal ve
kentsel alanda çekilen sıkıntıların bir nedeni de kooperatifçiliğe yeterli
desteğin sağlanmamasıdır. Ancak hiçbir dönemde kooperatifçilik şimdi olduğu
gibi, hükümet tarafından tümden unutulmamış, göz ardı edilmemiştir.
Atatürk’ün yaşadığı yıllarda kooperatifçilik Altın Dönemi’ni yaşamıştır.
Atatürk’ün zamansız ölümünden sonra gümüş ve bronz dönemleri hızla geçmiş,
kooperatifçilik destekleneceği yerde kösteklenmiştir. Şimdi üzülerek
belirtmeliyim ki, kooperatifçiliğe teneke dönemi yaşatılmaktadır. Bugün
kooperatiflerin tümü, kırsal ve kentsel kesimde ayakta kalma mücadelesi
vermektedir. Var olduğu söylenen bir çok kooperatif de, ismen var cismen yok
gibidir.
Mustafa Pala
Önceki Yazılara Dön...
Ana sayfaya dön...
|
|
